Berthe van Reemorter, kunstboekbindster

Berthe van RegtemorterBerthe van RegtemorterBerthe van RegtemorterVanaf 20 juni een heel bijzondere tentoonstelling in museumBibliotheca Wittockiana. 

In de wereld van de Belgische boekbindkunst neemt Berthe van Regemorter (1879-1964) een niet alledaagse plaats in. Het vak leerde zij in Brussel, niet aan de École professionnelle de Reliure et de Dorure d’art de la Ville de Bruxelles, maar als privé leerling bij twee docenten van genoemde school, de boekbinder Joseph Hendrickx en de vergulder Louis Jacobs. Daarna ambieerde zij een voortgezette opleiding in een atelier. Hiervoor koos zij bewust niet Parijs, maar Londen, waar, naar haar eigen woorden, ‘de leerlingen van Cobden-Sanderson een briljante pleiade vormden’. Steeds volgens wat zij zelf meedeelde, heeft zij er, te uitzonderlijken titel, als leerlinge bij Sangorski and Sutcliffe gewerkt. Uiterlijk in 1910 moet Berthe van Regemorter in Antwerpen een atelier hebben ingericht. De laatste sporen van bindwerk dateren uit 1943.

Op één uitzondering na (een paneelstempel) heeft zij uitsluitend ‘aux petits fers’ gewerkt, voornamelijk in goud- maar ook in blindstempeling. Aanvankelijk zijn de decors geïnspireerd op wat zij in Engeland om zich heen zag. Later zijn de florale motieven minder toonaangevend geworden en overheersen de composities met ‘geometrische’ stempeltjes (punten, komma’s, haakjes, krommen…).

Van in 1926 speelde zij een actieve rol in het onderwijs. Samen met o.m. Roger Avermaete, richtte zij in 1926, de ‘Vrije Akademie’ op in Antwerpen waar zij, samen met Hendrickx voor de vorming van toekomstige boekbinders instond. In 1927 nodigde Henry van de Velde haar uit om in zijn pas opgerichte ‘Institut Supérieur des Arts Décoratifs’ in de oude abdij Ter Kameren (la Cambre) in Brussel de cursus Boekbandversiering (‘dorure aux petits fers’, later geheten ‘décoration extérieure du livre’) te doceren. Onder deze drukke agenda heeft het creatief werk duidelijk geleden.

Het stempelmateriaal is niet teruggevonden. Niettemin heeft Berthe van Regemorter een belangwekkende erfenis nagelaten onder de vorm van een omvangrijk archief van tekeningen, ontwerpen en wrijfsels, bewaard in de Bibliotheca Wittockiana. Samen met dit archief, hebben nog andere archiefdocumenten, gedrukte bronnen, de correspondentie met de boek(band)historicus Prosper Verheyden en uiteraard de banden zelf (voor zover ze konden worden gelocaliseerd), de auteur de sleutels in handen gegeven om leven en werk van deze kunstboekbindster en latere onderzoekster te inventariseren en te bestuderen.

De catalogus beslaat 242 nummers; een tachtigtal banden (waaronder ook halve banden) en een aantal ontwerpen en wrijfsels van niet teruggevonden banden zijn op de tentoonstelling eenmalig samengebracht. De Wittockiana is dan ook om meer dan één reden de aangewezen plaats om de vrucht van deze lange zoektocht te tonen bij het verschijnen van deze wetenschappelijke publicatie:
Elly Cockx-Indestege, avec la collaboration de Norbert Moermans. Berthe van Regemorter, une artiste-relieur anversoise (1879-1964). Une Biographie. Correspondance avec Prosper Verheyden. Catalogue raisonné. Bruxelles: Bibliotheca Wittockiana, 2014. 30 x 21,5 cm, 512 p., nombreuses illustrations dont 47 en couleurs.

Tentoonstelling 6 juni tot 21 september
Bibliotheca Wittockiana, Bemelstraat 23, 1150 Brussel | www.wittockiana.org
Toegang: di-zo, 10-17 u. 5 €, 3 € voor studenten, senioren en de Vrienden van de BW.