Oud ambacht levert hypermodern product

Rens Top
foto’s: Koninklijke Bibliotheek,
Den Haag

Onlangs heeft de Koninklijke Bibliotheek de eerste met een 3D printer gemaakte boekband gekocht. Marja Wilgenkamp maakte de band rond een facsimile van het 17e eeuwse handboekje over het boekbinden van Dirk de Bray. (Titelbeschrijving

Het imago van het oude ambacht heeft jarenlang zwaar geleden onder de slogan ‘Vakmanschap is meesterschap’. Brave lieden met leren schorten sloegen na gedane arbeid de armen over elkaar en namen een biertje. De paarden waren weer beslagen, de rietmatten gevlochten, op naar het haardvuur.

Ook het handboekbinden wordt nog regelmatig geassocieerd met begrippen als traditie en nostalgie. Nu is er niets tegen het koesteren van de traditie, maar er is ook vernieuwing. Recente en historische voorbeelden uit de bandencollectie van de KB tonen dat boekbinders regelmatig experimenteerden met nieuwe technieken en materialen.

 

Boekbanden in kunststof
Aan het einde van de 19e eeuw werden boekbanden gemaakt van het zojuist ontdekte celluloid. Rond 1920 patenteerde de Fransman Jotau een techniek om boekbanden van bakeliet te maken. In 1987 gebruikte de Belgische bindster Micheline de Bellefroidvoor het eerst een MacIntosh computer om een decor te ontwerpen en in 1995 maakte Edgard Claes een boekband van uitgefreesd polycarbonaat. Het werk van Marja Wilgenkamp past naadloos in deze reeks. Het boek is gebonden op stroken. Deze techniek, in combinatie met een zogenaamde dos rapporté, maakt het mogelijk het werk volkomen vlak te openen.

Een van de illustraties uit het handschrift inspireerde haar tot het ontwerp van de platten. De 3D printer produceerde, in witte kunststof, een zeer gedetailleerde en strak ogende serie traditionele gereedschappen. Deze band is een fraai voorbeeld van de combinatie van ambachtelijke vaardigheden en hypermoderne techniek. Het stereotype beeld dat het traditionele ambacht door de technologie zal worden verdrongen lijkt dan ook wat overdreven. Het werk van Marja Wilgenkamp bewijst dat de hedendaagse toegepaste kunst en moderne technieken prima samengaan.

 

 

Beschrijving
Kort onderweijs van het boeckenbinden = A short instruction in the binding of books / Dirck de Bray ; verzorgd door Koert van der Horst, Clemens de Wolf ; transl. [from the Dutch] by Harry Lake. Uithoorn : Atelier De Ganzenweide, 2012. | Aanvraagnummer: 1783 B 20

Te zien in de vitrine
De nieuwe aanwinst en de voorbeelden uit de collectie zijn van 4 oktober tot 6 december te zien in de vitrine naast de leeszaal Bijzondere Collectie

Dit artikel is eerder verschenen op de website van de KB als onderdeel van de rubriek ‘Blogs’ en overgenomen met toestemming van de auteur.